3D Mağara Nasıl Modellenir? yazısı ilk önce Jumartesi üzerinde ortaya çıktı.

Homeet Kamera Vidası Montaj Seti

TARION A-222 Tek Ayaklı Tripod

Ulanzi U-PAD Tablet Tripod Standı

Trexo Rig-it

Godox M1 RGB Mini Mobil Video Işığı

3B Mağara Taramak İçin Kullanılan Malzemeler yazısı ilk önce Jumartesi üzerinde ortaya çıktı.

2012 yılından itibaren yaptığım sportif etkinliklerde ve işlerde kafa feneri için bir bütçe ayırma durumunda kaldım. Dolayısıyla çok fazla çeşit ve çok fazla marka deneme fırsatım oldu.

Şu an bir kafa feneri seçerken nelere dikkat ettiğimden az çok bahsetmek istiyorum.

Yazıya başlamadan önce bir kaç terime kısaca hakim olmamız gerekiyor. Bunların en başında “Lüks (Lux)“, “Lümen” ve “Candelas (Kandela)” var. Bir fizikçi kadar bilmenize gerek yok kısaca bunlardan bahsedeceğim.

Öncelikle “Lüks” ile başlamak istiyorum.

Lüks (Lux):

Orta seviyenin altında kafa feneri üreten Petzl, Black Diamond, Led Lenser vb. gibi markalar genelde lümen olarak bize değer vermekteler. Üst veya orta seviye kafa feneri üreten Scurion, El Speleo, Rude vb. markalar genelde watt ve lüks olarak değer verirler. Lümen olarak yazdıklarında kelvin değerini parantez içinde verirler.

Temel olarak 1 lx(lüks) = 1 lm/m2 , yani metre kare başına düşen lümen miktarıdır. Fakat yanlış anlaşılmasın, 100 lümen bir kafa lambası 10 metrelik veya 5 metrelik bir mesafede 100 lüks aydınlatmaz. Aydınlanan bölge eğer 10 lüks ise sizin gözünüze 10 lüks gelmez. 100 lümenlik bir kafa lambasınının 100 lüks olması için bütün aydınlatmayı 1 metrekare içeresine yapıyor olması gerekir.

Açıkcası bir kafa lambasının kaç lümen olduğu değil istenilen mesafede kaç lüks aydınlattığı önemlidir. Şekilde de görebileceğiniz gibi kafa feneri pazarlamasına dikkat etmenizde fayda var. 0.5 metrede 350 lux yayan bir kafa feneri kulağa hoş gelebilir. Fakat bunu 1.5 metreye vurduğunuzda kabaca 50 lux’e denk geliyor. Tam bu durumda önemli olanın lümen değil. O kafa fenerinin hangi ortam için üretildiği. Daha iyi anlatmak için biraz Kandela’dan bahsetmem gerekecek.

Kandela (Candela) Nedir?

Kandela ışık yoğunluğunun bir ölçüsüdür. Tarihine baktığımızda bir kandela, bir mum ışığının yayılan yoğunluğuna eşittir. 1 Candela’yı ifade ederken tek renkli (yeşil) ışık, yani 5,4 x 10¹⁴ Hz frekanslı ve 550 nm dalga boylu ışık kullanılır. Bu şu demek oluyor. Bir kafa fenerinin az watt kullanarak daha iyi aydınlatma sağlaması mümkün. Bu durumda renklerin de önemi vardır. Yine aynı konuya geliyoruz bir kafa fenerinin ne kadar watt veya kaç dalga boylu ışık kullandığından önemlisi; koşu için mi? mağara için mi? yoksa iş için mi? üretildiği.

Bu durumda dalga boyu, frekans gibi temel ifadeler de anlam ifade edecek. Fakat konumuz kafa feneri olduğu için kısa kesip özet geçiyorum.

Şimdi kafa Fenerimizden çıkan ışığı ölçmek için lümen kullanıyoruz. Aydınlattığı alanı anlamak için lux kullanıyoruz. Kafa feneri ile aydınlatılan bölge arasındaki mesafe için kandela kullanacağız. Aydınlanan bölgeden gözümüze gelen ışık kandela/m2 olacak. Burası biraz karışık görünmekte basit bir görsel ile ifade edeceğim.

Şekilde gördüğünüz gibi kafa lambasının verdiği ışık lümen ile ölçülebilir. Zemine giden yoldaki ışık kandela ile ölçülebilir. Zemine yansıyan ışık lüks’dür. Zeminden gözümüze tekrar gelen ışık kandela/m2.

Şimdi bu kadar bilgi yeterli, bunları neden anlattığımı lümeni açıklarken anlatacağım.

Lümen

Bir ışık kaynağının, ışık sağlamak için çevreye yaydığı toplam (insan gözüne göre) ışık miktarını yada ışık gücüne, ışık akısı denir. Ölçmek için kullanılan Uluslararası  birimine lümen denir. Basit bir ifadeyle, Lümen (lm) ile gösterilir.

Işık “foton” adı verilen paketlerden oluşur aslında elektromanyetik radyasyondur. Işığın kelvin değeri düşünce sıcak (kırmızıya yakın) yükselince soğuk (maviye yakın) dediğimiz renkler görünür. Fotonların hareketi bize dalga boyu ve frekansı oluşturuyor. Dalga boyu düşük olursa renk daha sıcak oluyor, frekans aralığı kısa olursa renk soğuk oluyor.

Kafa fenerlerinde acil durum ışığının kırmızı olmasının sebebi bundan kaynaklı. Dalga boyu yüksek ve frekans aralığı düşük olduğu için kırmızı ışık fotonları çok daha soğuk renklere göre daha az kırılma yaşıyor. Kırmızı ışık daha uzak mesafeye daha az yayılarak gittiği için daha farkedilebilir. Yakın mesafede kullanılmamasının sebebi ise soğuk renklerin frekans aralıkları daha yüksek ve dalga boyları daha düşük olmasıdır. Fotonlar daha hızlı dağılabiliyor ve çok yayıldıkları için etrafımızı daha iyi aydınlatabiliyor. Dalga boyu düşük olan fotonlar uzaktan daha az farkedilir. Tabiki bu gözümüzle görülebildiğimiz ışıklar için geçerli.

Kafa Feneri Alırken?

Sonuç olarak kafa feneri alırken Lümenin çok olması aslında o kafa fenerinin daha iyi aydınlatacağını veya işinizi daha iyi çözeceğini anlatmaz. Lüks değeri daha iyi anlaşılabilen bir seçenektir. Bir kafa feneri aldığınızda açısına ve frekans aralığına göre, kafa lambasının ışığı yansıtma sistemine göre çok fazla ışık kaybı yaşanma ihtimali vardır.vBunun için nalbur lambalarına çok güvenmemekte fayda var. Belki 1000 lümen yazması cezbedici ama karşılığında 100 lüks aydınlatma bile alamayabilirsiniz.

İş İçin Kafa Feneri Alırken?

Bir iş için kafa lambası tercih ederken kesinlikle çalışma alanının büyük önemi var. Çalışma şartları size pilli mi yoksa şarjlı mı almanız gerektiği hakkında bilgi verir. Eğer gün boyu kullanacaksam pille çalışan bir kafa feneri olması daha mantıklıdır. Şarjlı alacaksanız da yedek bataryanız kesin olmalıdır.

İple erişim açısından düşündüğümde, kesinlikle IP65 veya üstü bir kafa feneri olmalı diyebilirim. IP’den kısaca bahsetmek gerekirse, açılımı “international protection code” yani uluslararası koruma kodu. IP’den sonra gelen ilk rakam darbeye karşı dayanımın ne kadar olduğunu bize anlatır. İkinci rakam ise suya karşı ne kadar dayanıklı olduğundan bahseder. İple erişim için kesinlikle ilk rakamın yani darbe koruma kodunun 6 olması gerekmekte. 6 toz girişinin kesin gerçekleşmeyeceği anlamına gelir. Aynı anda darbeye ve düşmelere karşı oldukça dayanıklı olacağı anlamına gelir. İkinci rakamın 8 olması en iyi şekilde suya karşı koruma sağladığını söyler. Ama iple erişim düşünüldüğünde bence 5 yani su fışkırmalarına karşı koruma yeterlidir. En azından yağmur yağdığında kafa feneriniz bozulmamış olur. IP66 bir kafa feneri alırsanız otomobilinizi yıkarken tazyikli su ile kafa lambanızı da yıkayabilirsiniz :).

ATEX

Yine iple erişim için düşündüğümüzde gerekli ATEX standartının olması oldukça iyidir. ATEX ise Patlayıcı ortamın Fransızcası olan “ATmosphere EXplosible” kelimesinin kısaltılmışıdır. Çalışacağınız ortama ve maruz kalacağınız gazlara göre ATEX standartları değişir. Bulunduğunuz ortam patlama riskine sahipse, yanınızdaki bütün pilli veya bataryalı cihazların ATEX ortamlara karşı standartının olması gerekmekte. Bu ülkemizde çok dikkat edilen bir konu olmasa da, kendi hayatınız için dikkat etmek zorundasınız.

Bunların dışında en önemlisi bir kafa lambasının 1-2 metre mesafeyi geniş aydınlatma kısmının olması çok önemli. İş için aldığınız kafa lambasının kol mesafeniz kadar olan kısmı geniş açı ile aydınlatması işimizi yapabileceğimiz yeri daha rahat algılamamızı sağlıyor. Onun dışında uzun mesafede dar açı ile aydınlatması olması da önemli bir kriter. Az ışıklı ortamda ipe girmeden önce, ipinize kafa feneriniz ile göz atmanız gerekecek ve geniş açı kısa mesafe aydınlatma ile bunu başaramayacaksınız (tabiki 10.000 lüks aydınlatan bir kafa lambanız yoksa ).

Son olarak kaska rahatça takıp çıkarılabilen bir kafa feneri alırsanız işleriniz biraz daha kolaylaşır.

Sportif Amaçlı Kafa Feneri Alırken ?

Sportif derken mağaracılık açısından anlatmam gerekecek çünkü en çok bu konuda deneyim sahibi oldum. Öncelikle mağara için zaten temel eğitimlerde anlatıldığı gibi en az 2 aydınlatmamız olması gerekecek. Bunlardan en az bir tanesinin pilli olması oldukça önemli. Yedek pil taşımak/bulmak yedek batarya taşımaktan/bulmaktan daha kolay. Bu konuda en mantıklı sistem 1 tane oldukça iyi aydınlatan üst seviye bir kafa fenerinizin olması. Yedek olarak 1 tane de oldukça dayanıklI bir fenerinizin olması. Ek olarak Petzl’ın Face2Face olarak adlandırdığı özelliğe sahip olması önemli. En azında başka bir mağaracı ile konuşurken kafa fenerinizi kapatmak zorunda kalmazsınız.

Koşu vb.. sporlar için programlanabilen ve mesafeye göre lümen lüks ayarını kendi yapan bir kafa feneri sahibi olmak iyi bir çözüm. Daha uzun süre daha iyi aydınlatma ile sporunuza devam etme fırsatınız olur.

Gördüğünüz gibi lümen aslında kafa feneri seçiminde en az dikkat edilen konu. Asıl önemli olan sizin kullanacağınız ortam için üretilmiş bir kafa feneri. Ve yapabileceğiniz en iyi şey bilindik markaların dışında satılan kafa fenerlerine güvenmemek. Çok lümen olduğu için bilinmedik bir üreticinin kafa fenerini almak kötüdür. Uzun süreçte hem işinizi zorlaştırır hemde yeni bir kafa feneri ihtiyacı doğurur.

Kafa Feneri Almadan Önce Bilmeniz Gerekenler yazısı ilk önce Jumartesi üzerinde ortaya çıktı.

Tam mağaracıları unuttu derken Petzl yakın zamanda yeni STOP ve SIMPLE indiricilerini piyasaya sürmüştü. Şimdi de SUPERAVANTI ve TORSE’nin yeni sürümünü piyasaya sürdü. Fakat FRACTIO kemer yok ama daha iyi iyisi var.

Aslında AVEN için direk FRACTIO yerine üretilmiş demek çok doğru olmayabilir. Çünkü FRACTİO ve FALCON ASCEND model kemerin ara formu gibi bir ürün.

İncelemeye geçmeden önce Türkiyede hala piyasaya girmeyen AVEN, Fransada şu an 119 Euro gibi bir fiyata sahip. EXPLO üst kuşam ise 69 Euro.

SUPERAVANTI değişiminden başlayalım:

İlk gözümüze çarpan daha dikkat çekici turuncu renk olması oldu. Bu şekilde düşük ışıkta daha rahat görebileceğimiz bir alt kuşam olmuş.

İkinci değişim ise bağlantı halkaları. Artık daha kalın ve daha geniş. Eski modelde en büyük problemin otomatik kilitli karabina kullandığımızda çabuk eskiyen bağlantı halkaları olmasını değerlendirmiş PETZL.

Üçüncü büyük değişim ise malzeme askısının iki katına çıkması olmuş. Gerçekten gerekli ve yerinde bir karar. Artık az karmaşık ve daha fazla malzeme taşıyabileceğiz. Her malzeme askısı Max:5 kg yük taşır.

Dördüncü değişen özelliğimiz ise bel bağlantı perlonunun sıkma tokasının yenilenmesi olmuş. Bu da artık daha rahat sıkıp, ayarlayabileceğimiz anlamına geliyor. Fazladan koruma eklenmesi de önemli bir gelişme.

Son olarak bacak perlonu korumalarındaki PETZL yazıları biraz küçülmüş. Daha mat bir koruma materyali seçilmiş. Ayrıca sol bacak perlonundaki SUPERAVANTI yazısı oldukça şık durmuş

Beden aralığı eskiye nazaran değişmemiş. Yine SIZE 1 ve SIZE 2 seçeceği ile satışta.

Teknik notlara baktığımızda eski notlardan farklı olarak;

• Yeni bel perlonu sıkma işlemini açıklamış.
• AVEN ve SUPERAVANTI’nin teknik notlarını birleştirmiş.

YENİ TORSE

Yeni TORSE’deki tek değişim. Bir önceki TORSE’de olduğu gibi RENK OLMUŞ.

Artık YENİ SUPERAVANTI ile birebir aynı renklere sahip.

YENİ AVEN

Öncelikle en büyük sıkıntısı ile başlayalım.

PETZL FALCON ASCEND modelinde olduğu gibi AVEN’de de bağlantı halkası çok yukarıda. Bu demek oluyor ki her jumarladığımız adımda (düzgün ayarlanmış bir footloop düşünüldüğünde) SUPERAVANTI’ye kıyasla daha az yükseleceğiz.

Ama bu kemer biraz daha mağarada ip üzerinde sadece jumarlayan kişiler için değil. Daha çok ip üzerinde vakit geçirecek (döşeme, fotoğraf, ölçüm, vb…) kişiler için tasarlanmış. Fakat buradada piyasadaki diğer ürünler devreye giriyor.

O zaman neden MTDE’nin bağlantı halkaları daha aşağıda olan rahat modellerinden almayayım? Bu sorunun cevabı size kalmış.

Benim için diğer kemerlerden ayıran ilk özelliği malzeme halkası olmuş. SUPERAVANTIDE 4 e yükselen malzeme halkası bu modelde 7 ye yükselmiş. Ve iple erişim kemerlerinde alışık olduğumuz yatay malzeme askısı modelinin bir benzeri artık mağara kemerinde var. Daha rahat malzeme asabilmek için bu oldukça önemli bir adım. Bu arada her malzeme askısı 5 kg çekere sahip. Ayrıca CARITOOL malzeme karabina asmak için yer bırakması daha fazla malzeme asabileceğiniz anlamına gelmekte.

Diğer göze çarpan özelliği bel desteği süngerleri. FALCON’da bulunan tek parça sünger oldukça fazla ve az bir şey hareketi engelleyen yapıya sahipti. Artık AVEN hareket özgürlüğünü kısıtlamayan bel desteğine sahip. Bu terletmeyeceği anlamına mı gelir? Tabiki hayır ama dediğimiz gibi bu kemer ipte devamlı jumarlayan değil iş yapan insanlar için.

Bacak halkalarının bel halkasına bağlanma şekli ise oldukça dikkat çekici. Artık daha giyilebilir durumda. Ama bu kısım ip üzerinde rahatsız eder mi? yoksa etmez mi? denemeden bilemeyiz.

YENİ EXPLO Üst kuşam:

Geç kalmış olsada artık işe yarar bir üst kuşam üreten PETZL bu üründe AV Spelshoulder Pro üst kuşama çok benzer bir tasarım kullanmış.

Hali hazırda Spelshoulder PRO kullanıcısı olarak bu kuşamda yaşadığım sıkıntıların çoğunu çözmüş gibi.

Ayarlama perlonları ön tarafta olduğu için, ne kadar düzgün bağlarsam bağlayayım, mağara içerisinde sağa sola takıldığında açılıyor ve düzeltmeye çalışmak can sıkıyordu. Petzl EXPLO ile bu sıkıntıyı arka tarafa koyarak çözmüşe benziyor. Çünkü aynı sıkıntıyı PETZL’ın VOLTIGE koşumlarında da yaşanmaktaydı.

Diğer sorun AV SPELSHOULDER PRO’nun göğüs jumarı sıkmak için kullanlan perlon tokasındaki, metal silintirin kopup düşmesiydi. PETZL tokalar konusunda uzman olduğu için böyle bir problem olacağını sanmıyorum. Petzl bu silindir kısmı daha rahat kayması için tırtıklı yapmış.

Malzeme asmak için kullanılan yatay askıların daha geride olanları AV Spelshoulder’da koltuk altınıza kadar gelmekteydi. Dolayısıyla orayı neredeyse hiç kullanmıyordum. PETZL EXPLO bu sorunu yatay ve dikey olarak 2 şer malzeme askısı koyarak çözmüş. Aynı zamanda Speleshoulder’ın karabina takmak için yaptığı ama hiç kullanmadığımız yeri de iki adete çıkararak malzeme askısı haline getirmiş. Bu da kullanışlı görünmekte.Teknik notlara baktığımızda, yine bütün malzeme askıları 5’er kg güvenli çekere sahip.

Unutmamakta fayda var bu üst kuşam, sadece göğüs jumarınızı dik tutmak ve malzeme asmak için var. PETZL VOLTİGE ile karıştırmamak lazım.

Son olarak turuncu detaylar diğer mağara kemerleri ile aynı tonda ve oldukça uyumlu görüneceğe benziyor.

Yeni Petzl SUPERAVANTI, TORSE, AVEN ve EXPLO yazısı ilk önce Jumartesi üzerinde ortaya çıktı.

Tripod Crash: Between 2:07 and 2:55

Direct Employee Accident: Between 3:00​ and 6:30​

Unspecified Recovery Technique: 6:38​ to 7:10

​ Man Jumping with Stretcher: Between 7:15 and 8:15

Incorrect Traverse Usage: Between 8:19​ and 9:10​

Bonus: 9:15​ – 9:22​

Bu tarz videoların devamı için beğenip, paylaşmayı ve konu hakkındaki düşüncelerinizi yoruma bırakmayı unutmayın.

Daha fazlası için Jumartesi YouTube kanalına Abone olun.

iyi seyirler…

5 Ölümcül Kurtarma Kazası yazısı ilk önce Jumartesi üzerinde ortaya çıktı.

MacOS’lar için Catelina sürümü öncesi Walls kurmak oldukça kolay. Alışık olduğumuz “Wine” uygulaması ile oldukça rahat bir şekilde kurabilmektesiniz.

Daha sonrası sürümler için “Wine” desteği olmadığı için biraz farklı yöntemler denememiz gerekiyor.

Hepsi ve daha fazlası için bu videoyu izleyebilirsiniz.

Hepsi ve daha fazlası için videoyu izleyebilirsiniz.

İyi seyirler…

Walls Cave Software Kurulumu (MacOS 2020 Sonrası İçin) yazısı ilk önce Jumartesi üzerinde ortaya çıktı.

Öncelikle ayak bağı kendi boyunuza göre ayarlamanız gereken bir ekipman. Boyutunu ayarlamak için iki farklı yöntem kullanabilirsiniz.

Unutmayın eğer düğüm kullanacaksanız, olması gerekenden biraz daha kısa yapınız. Yük binince düğüm sıkışacak ve biraz uzayacaktır.

1. Yöntem ( üzerinde ekipman yoksa )

Ayakta dik bir pozisyondayken, göbek deliğinizden ayağınıza kadar olan kısma göre bir ölçü alabiliriz. Bu size yaklaşık bir ölçü verir.

2. Yöntem ( üzerinde ekipman varken )

Ayakta dik bir pozisyondayken, el jumarınızın jumarlı kısmını, göğüs jumarınızın jumarlı kısmının hemen üzerine koyarak ayağınızla ayak bağınıza bastığınızda gergin olarak duruyorsa, o ayak bağı tam size göre gönül rahatlığıyla kullanabilirsiniz.

Boyut konusunda bir sıkıntı yaşamadığımıza göre şimdi ayak bağı( üzengi ) tipleri hakkında bir kaç örnek gösterelim.

Çeşitlere geçmeden önce genelde üç çeşit ip kullanılmakta. Birincisi, yardımcı ip dediğimiz 5mm ve üstü olan statik ipler ya da dyneema ipler. İkincisi spectra veya pure dyneema denilen 5mm lik sürtünmeye dayanıklı ipler. Sonuncusu da perlondan yapılan ayak bağları.

Yardımcı ipler ile yapılan ayak bağları :

Yardımcı iple ayak bağı yapmak özellikle mağaracılık sporunda oldukça yaygın. Nedeni özellikle Türkiye’de pure dyneema ipleri bulmanın imkansız olması.

Yardımcı iple ayak bağı yapmak hem çok ucuz hem de zahmetsiz. Tabi ki pure dyneema iplere göre daha çabuk eskimekte lakin ucuz olması sebebiyle eskiyince atmanız oldukça kolay olacak diye düşünüyoruz.

Eğer bilinçsiz kazazedeyi ipten alma çalışması yaparken ayak bağı kullanıyorsanız, bunların 8 veya 9 mm lik olanını kullanmanız size daha güvenli çalışma fırsatı sunacaktır. Zaten bu yönteme alışmışsanız pure dyneema ve perlon ayak bağı kullanmanız sizin için imkansız.

Piyasada bir çok hazır ayak bağı bulunmakta.

Fakat yardımcı iple yapabileceğiniz ayak bağı şekillerine de bir göz atalım isterseniz.

Karabina taktığınız bölüme kapalı sekizli gibi loopu yük binince sıkışmayacak düğümler atarsanız sizin için daha iyi olacaktır. Karabinayı çıkarmak istediğinizde rahatlıkla çıkarabilirsiniz. Ayak basacağınız kısma da bulin düğümü atarsanız ayağınızı basacağınız yer daha ayrık durur.

Unutmayın ayağınızı basacağınız kısmı çizmenizin çamurluyken girebileceği genişlikte yapmanız işinize gelebilir.

Ayak bastığınız kısma plastik boru tarzında şeyler takmanızı çok önermiyoruz. Özellikle mağaranın içinde pozitif döşeme yapmanız gereken yerlerde çamur olduğu zaman bu tarz malzemeler çok fazla kaymakta. Onun yerine bir parça tüp perlon geçirebilirsiniz yahut direk ayak basma yerini perlondan yapabilirsiniz.

Perlon ile yapılan ayak bağları :

Daha çok hazır satılan ayak bağlarında görürsünüz. Fakat mağaracılıktan daha ziyade iple erişim yapan biriyseniz tavsiye ediyoruz. Çünkü mağarada perlon ayak bağı tam olarak katlanamamakta ve dar yerlerde sizin sağa sola takılma ihtimalinizi artırmakta. Çok fazla çamur yapışması da cabası.

Petzl FOOTAPE II

Beal airstep

Pure Dynaama(spectra) Ayak Bağları :

Özellikle mağaracılıkta en çok tercih edilmesi gereken ayak bağlarıdır. Zaten tarih öncesinden kalma yöntemlerle ipten adam alma çalışmıyorsanız, ayak bağınızı göğüs jumarınıza girmeniz hiç bir zaman gerekmeyecek. Spectra iplerin sağlamlığı sayesinde ayak bağınız jumarlarken kayaya sürtse dahi kolay kolay zarar görmeyecek. Artık fabrikasyon ayak bağlarının bir çoğu zaten bu tarz iplerden oluşmakta.

Devam etmeden söyleyelim genellikle kurbağlama tarzında jumarlayan biriyseniz iki ayağınızın girebileceği ayak bağları tercih etmelisiniz.

MTDE Siam

PETZL Footcort II

RODCLE Reglable (favorim budur)

Gördüğünüz gibi piyasada bir çok spectra ayak bağı var. Çoğu ayak basma yerini perlon yapmış. Az da olsa jumarlarken daha rahat edebiliyorsunuz. Ayarlanabilir olması yine döşeme sırasında size büyük rahatlık sunuyor.

Peki ben kendim yaptım küçültüp kısaltamayacak mıyım?

Tabi ki hayır, tam kazık düğümüyle kısa sürede istediğiniz boyuta getirebilirsiniz.

Unutmayın, ayak bağınız için kilitsiz asimetrik d karabina kullanırsanız gerektiği yerlerde rahatlıkla çıkarıp istediğiniz gibi kullanırsınız.

Aid bir hatta ayak bağımızın daha modüler olmasını hangimiz istemedik ki. ????

Ve yine unutmayalım. Jumarlarken ayak bağımız kopar ise, duvara kafa atmamamız için hiç bir sebep yok. ????

Hep çift emniyette kalmanız dileğiyle…

Ayak bağı – Üzengi – Foot loop yazısı ilk önce Jumartesi üzerinde ortaya çıktı.

Bir çok kulüp, dernek veya topluluğun akredite olamadığı noktalardan biri delta kullanımı olsa gerek. Her delta için farklı kullanım yöntemleri, hepsinin bir artısı veya eksisi bulunmakta. En sık kullanılan deltalar hakkında küçük bilgiler alarak en azından doğru kullanımı yapılırsa, en önemli ekipmanlarımızın başını çeken deltaya biraz daha nazik davranabiliriz diye düşünmekteyiz.

Piyasada en çok kullanılan 3 delta tipi mevcut bunlar sırasıyla :

• Petzl OMNI TriactLock (TL) karabina
• Petzl OMNI ScrewLock (SL) karabina
• Maillon Rapide Delta (üçgen)

O zaman başlayalım öncelikle mağaracılık açısından en az tercih edilenden başlamak istiyorum.

MAILLON RAPIDE DELTA (üçgen delta)

Öncelikle Maillon Rapide, Peguet firmasının çıkardığı konnektör markasıdır ve bunun oldukça fazla çeşidi bulunmaktadır. Piyasanın en bol çeşidi bulunan çelik alaşımlı karabina modelleri bunlara aittir. Alüminyum alaşımlı karabinaları da bulunmakta fakat çok çeşitli değiller, fazla da tercih edilmiyor sanırım.

Siz bunun ismini Mallion Rapide olarak duymamış olabilirsiniz. Çünkü PETZL, EDELRİD ve daha niceleri bu firmadan ürünlerini alarak kendi markaları çıkarmaktadır. Yani her halükarda siz bu firmanın karabinalarını kullanmaktasınız. Fotoğrafı görünce hatırlayacaksınız.

İlk bakışta, ya baksana taş gibi karabina çekeri de diğerlerinden daha yüksek, fiyatı da hepsinden daha ucuz daha ne olsun, diyebilirsiniz. Fakat işler o kadar basit değil.

Öncelikle şunu hepimiz biliyoruz, çelik alaşımlı malzemeler ve alüminyum alaşımlı malzemeler, birbiriyle etkileşiminde oldukça fazla zarar görmekteler. Şimdilik bu kuralı hatırladıysak devam edelim.

Mağaracılık sporunda kullandığımız malzemelerin hemen hemen hepsi alüminyum alaşımlı. Bunun bir sebebi var tabiki, sonuçta bütün malzemelerimiz çelik alaşımlı olsaydı mağaraya girmek de çıkmak da daha zor olacaktı. O teknik ekipman çantalarının ağırlığını bir düşünün, iki katını taşımayı ister miydiniz?

Deltamızın çelik alaşımlı olması bizim deltaya bağladığımız bütün karabinaların; özellikle desendör karabinası ve göğüs jumarının, çok çabuk eskimesine sebep olacaktır.

Maillon rapide uzun süreli kullanımlarda elinizde açıp kapatabileceğiniz ürünler üretmiyor. Kilit kısımları bu sebepten ötürü anahtarlara uygun üretilmekte ve üzerindeki yazan çeker sadece kapısının anahtarla iyi bir şekilde kapatıldığında geçerli. Yani bunu kullanırken yanınızda fazladan anahtar taşımanız gerekmekte. Eğer “desendör de giriyor bu kilit kısmına onla açarım yeaa” diyen bir keko değilseniz. (yapmayın efenim 2 liralık anahtar için, 200 liralık desendörü mahvetmeyiniz) .

Ayriyeten uzun süreli faaliyetlerde özellikle mağara kamplarında üçgen delta sahibi bir insansanız şunu göze alarak girin. Maillon rapide karabinalar çok çabuk nem kapıp paslanmakta. Eğer canınızı emanet ettiğiniz bir ekipmanın deforme olmasından rahatsız olmuyorsanız maillon rapide tam size göre, hem ucuz hemde rahatsız.  

Neden rahatsız dedin ki diye bir yorum gelmiş olabilir hemen onu da açıklayayım. Çünkü üçgen deltaların alanı D deltalara göre daha kısıtlı. Eğer sürtünme karabinanızı deltanıza takan biriyseniz ipten adam alma çalışmaları sırasında yer bulmanız D deltaya göre daha zor olacaktır.

Ya ne yardırdın hiç mi iyi tarafı yok diyenler için, tipi itibariyle üçgen deltalar bağlı olan malzemelere çok rahat bir ortam hazırlıyor. Bunu açıklamak gerekirse, eğer göğüs jumarınıza hali hazırda bir yük binmişse göğüs jumarınız deltanızın en üstünde yer alan en dik köşede kalıyor. Diğer ekipmanlar daha aşağıdaki kısımlarda olduğu için, hem göğüs jumarınızın kapısı çok rahat açılıyor, hemde diğer ekipmanlar boşta kalıyor. Aynı muhabbet inişte veya takılgeç sırasında da geçerli.

Bu arada petzl artık iple erişim standartlarındaki kemerlerde küçük üçgen deltaların alüminyum alaşımlı olanlarını önermekte. Ayrıca bu tarz karabinaların kullanım klavuzunda belirttiği tork ile sıkılmasında da oldukça ısrarlı. Artık bırakın benim eğitmenim böyle dedi laflarını ve üretici firmanın tavsiyelerine uyun. Çünkü bir ürünün en iyi kullanımını üretici firma bilir.

Kullanım konusunda kilit kısmının sağdan sola doğru çevrilecek konumla olması önem arz etmekte.

Yine merak edenler için söyleyelim, kapı kısmına yük bindirirseniz 10 kn ye düşen deltamız normal şartlar altında 25 kn çekere sahip.

Bunun D tipli olan demi rond adında ki versiyonu da mevcut fakat aynı eksileri bu da barındırmakta.

Eksileri :

• Çelik alaşımlı olmasından kaynaklı ekipmanı erken deformasyona uğratması.
• Yanınızda fazladan anahtar taşıtması.
• Su ve nemden çabuk etkilenmesi.
• Malzeme takmak için az alanı olması.

Artıları :

• Yük binen ekipmanın diğer ekipmanlardan daha yukarı konumda olması.
• Çamurlu iken kolay temizlenebilmesi.

Petzl OMNI SL (D delta)

Gelelim screw lock d deltamıza

Bu delta hakkında dikkat edilmesi gereken en önemli şey çok kolay açılması. Screw Lock dediğimiz kilit sistemi bizim için en kolay açılan kilit sistemlerinden birisi. Bunların jumarlarken hiçbir yere sürtmese dahi titreşimden dolayı açıldığı bile görülmüştür. Bütün emniyet ekipmanlarımızın bağlı olduğu bir ekipmanın kapısının açık olmasını kimsenin isteyeceğini sanmıyorum. İşin korkutucu kısmı diyelim ki kapınız açık kaldı ve yine de kemerinizden çıkmadı, normalde 20 kN çekere sahip deltamız bir anda 7 kN çekere kadar düşmekte. Bu da sizin olası bir şok yediğinizde hayatınızı tehlikeye atmanız için yeterli bir rakam.

Sanırım daha fazla bir açıklama yapmaya gerek yok.

Eksileri :

• Kilit kısmının istemediğiniz halde açılabilecek olması.

Artıları :

• Geniş malzeme bağlantı alanına sahip olması.
• Bağlayacağımız ekipmanlar ile aynı alaşımlı malzemeden yapılmış olması.
• Çamurlu iken kolay temizlenebilmesi.
• Yanımızda fazladan anahtar taşıtmaması.

PETZL OMNI TL (D delta)

Sıra en sevdiğimiz Triact Lock D deltamızda.

Günümüzde en çok kullanılan delta tipi bu olsa gerek. Galiba piyasa da bulunan en mantıklı birleştirilebilir kuşam deltası.

Neden triact – lock diye soracak olursanız, 3 lü kilit sistemine sahip bu deltamızın kendini otomatik olarak kapatabilmesi diye cevap vermek çok mantıksız olmaz sanırım. Dahası tip itibariyle screw-lock D deltamız ile aynı konfora sahip bi 6 g lık fazla ağırlığı dışında.

Bu kontrol etme derdinden bizi kurtarır mı ?

Tabiki hayır aksine, nasıl olsa kendi kapatıyor deyip bakmadığımız durumlarda kuşamımızın bağlantı perlonları çok sık kilit sistemine takılabiliyor. Bu yüzden kapandıktan sonra gözümüz ile kontrolümüzü kesinlikle yapmalıyız.

Onun dışında ipteyken kilit kısmının açılma riski diğer deltalara göre en az üç kat daha zor olsa gerek. Yine de tedbiri elden bırakmamak lazım.

Peki hiç mi kötü yanı yok? evet var. Petzl amca bizi bu konuda da uyarmış ve demiş ki çamurlu ortamlarda kullanımına dikkat edin !

Evet bazı durumlarda kaçan tanecikle kapı kısmının otomatik kapanmasını etkileyebiliyor. Bunun için temizliğine oldukça özen göstermemiz gerekmekte. Petzl’ı bu konuda öne çıkaran bir özelliği de her ne kadar uyarsa da içerisine plastik bir parça koyarak daha az çamurlanmasını sağlamış. Diğer markaların otomatik kilitli karabinalarda bu tarz bir parçaya rastlamadım.

Peki daha güvenli kilit sistemleri yok mu ?

Evet var, petzl’ ın pin-lock adını verdiği, ek olarak birde düğme koyduğu otomatik kilitli karabinaları bulunmakta. Şimdilik çamur mevzusunu temizleyerek halledebildiğimiz triact-lock sistem daha mantıklı gibi gözükmekte.

Eksileri :

• Kirlendikten sonra temizliğinin daha uzun sürmesi.

Artıları :

• Geniş malzeme bağlantı alanına sahip olması.
• Bağlayacağımız ekipmanlar ile aynı alaşımlı malzemeden yapılmış olması.
• Yanımızda fazladan anahtar taşıtmaması.
• Kendiliğinden kapanıyor olması.
• Açılma ihtimalinin daha düşük olması.

Uyarı : Günümüzde en çok Petzl kullanıldığı için bu marka üzerinden örnek verdik. Tabiki başka markalarında bu özelliklerde deltaları bulunmakta. Dahası başka markaların başka kilit sistemleri de bulunmakta. (Grivel bu konuda çok yaratıcı isterseniz göz atabilirsiniz)

Ayrıca, bu yazı şu anki tarihte geçerlidir. Yarın daha yeni ve daha güvenli bir sistemin çıkmayacağını bilemeyiz. Yetkin markalar devamlı daha konforlu ve daha güvenli malzemeler için çalışmakta,takipte olmakta fayda var.

Mağaracılık İçin Delta Seçimi yazısı ilk önce Jumartesi üzerinde ortaya çıktı.

Mağaracılık sandığımızdan çok daha az popüler olan bir spor ve mağara sandığımızdan daha tehlikeli bir ortam.

Hepimizin bildiği gibi kapalı alan çekimleri oldukça zor ve zahmetli. Mağara koşullarının da üzerine eklenmesi ile beraber “mağara filmleri” yapımı oldukça zor olmakta. Bir fotoğraf çekimi bile mağarada oldukça zorlayıcı , filmi siz düşünün.

Her şeye rağmen bir çok mağara içerikli film çekilmiş.

Bu sektörde mağara konu alınması birkaç sorun doğurmakta. Mağaracılık ile aktif ilgilenen sayısının oldukça az olması bir sorun.

Bu ne demek? Tabi ki beyaz perdeye izleyici çekmek zorunda olmak demek.

Diğer sorun ise soğuk hava şartları ve zorlayıcı ortam. Bu da meşhur olarak tabir ettiğimiz ünlülerin bu tarz filmlerde oynamayı tercih etmemesi demek.

Peki bu filmlerin izlenilmesi için neler yapıyorlar?

Olmayan canavarlar ve olmayan heyecanlar katılıyor. İnsanların sinemada aradığı korku, heyecan ve gerilimler artırılıyor.

Durum böyle olduğundan, düzgün tekniklerin beyazperdeye yansıması oldukça zor oluyor.

Neyse mağara içerikli filmlere bir göz atalım:

Thirteen Lives – On Üç Yaşam (2022)

Hepimizin yakından takip ettiği, talihsiz olaydan alıntılanarak yaratılmış. Thirteen Lives, Haziran 2018’de Tayland’da, 12 çocuk ve antrenörlerinin kaldığı Tham Luang mağarasında geçen olayı oldukça gerçekçi bir şekilde ekranlara sunmuş. Her ne kadar orada geçen siyasi olayları çok yansıtmasa da film genel itibariyle keyifli ilerliyor. Amazon Prime Video’dan izleyebilirsiniz.

Sanctum (2011)

Sanctum, muhtemelen mağaracılar ve dalgıçlar arasındaki en popüler filmlerin başını çeker. Bu film; mağarada başınıza gelebilecek kazaların, en popülerlerini, abartılı bir şekilde canlandırmakta. En çok dikkatimizi çeken nokta küçük bir led lambasının mağara dalışı yapan kardeşimiz aracılığıyla koca mağarayı aydınlatması ve ıslak kayada başarılı tırmanışlar yapılması.

The Descent – Cehenneme bir adım serisi (2005 – 2009 )

Mağaracılık teknikleri, diğer filmlere kıyasla biraz daha güzel işlenmiş. Fakat o haliyle bile eksik. Yine dikkatimizi çeken en vurucu nokta Petzl ASCENSION marka el tırmandırıcısı ile onlarca mağara canavarını öldürmeyi başarabilen ablamız oldu.

The Cave – Mağara (2005)

Bu film sulu bir mağaraya giren profesyonel insanları anlatıyor. Sonunun şaşırtıcı bitmesi dışında, ATC ile zıplayarak kasksız bir şekilde mağaraya atlayan ablamız dikkatimizi çekiyor. Şaşırtıcı olan kısmı bağlı olduğu ip öyle dinamik falan değil, bildiğimiz yarı-statik ipler. Zaten olması gereken hızın çok üstünde iniş yapıp sağ salim aşağıya inebiliyor. Tabi ki bu mağaracı gözünden, yoksa evrim geçirmiş insanımsı canlılar oldukça yaratıcı. Başında the’sı olmayan Cave isimli film ile çok fazla karıştırılmakta.

Cave – Mağara (2016)

Tek bir takoza güvenip, cayır cayır sürten dinamik ipe giren oyuncumuz. Petzl Corax tırmanış kemerine garip bir şekilde bağlanmış sürtünme karabinası olmayan Stop Desendörle girmiş. Tabi ki biz mağara olsak daha kötü cezalandırır idik. Merak etmeyin bu filmdeki tek canavar, mağaraya girmeden önce Grivel kask takarken, mağarada Petzl’a dönen ve bu kaskı eski rus kasketi ile değiştiren, mağaraya daldıktan sonra kafasında Black Diamond kask gördüğümüz Victor’dur.

The Cavern – Mağara (2005)

Film Kazakistan’da bir mağara ekspedisyonu düzenleyen 7 genç mağaracımızı konu almış. Filmin başında siyahi mağaracı kardeşimizin ailevi meselelerini ateş başında dinledikten sonra başlarına bir iş geleceğini anladık. Bizi en çok sevindiren ilk kez bir filmde adam akıllı mağaracı tulumu giyen mağaracıların olması oldu. Sevincimiz çok uzun sürmedi ve tulumun üzerine tırmanış kemeri giydiler. Ayrıca utanmadılar mağaraya bildiğiniz kamp çantası ile girdiler. Yetmedi mağarada dinamik ip kullandılar. Küfreder gibi birde gri-gri benzeri bir iniş aleti kullandılar hemde kar eldiveni ile. Olsun yine de en garip mağara canavarımız bu filmde görülmekte.

The Rescue – Kurtarma (2021)

Thirteen Lives filmimize benzer olarak The Rescue belgeseli Haziran-2018’de geçen Tayland kurtarmasını ele alıyor. Filmde görmediğiniz ve duymadığınız şeylerin bir çoğunu bu belgeselden öğrenebilirsiniz. 2022 yılında buna benzer bir belgesel Cave Rescue (2022) adında Tayland yapımlı olarak piyasaya çıktı.

Cave of Forgotten Dreams (Unutulmuş Düşler Mağarası) – 2010

Aslında film demek biraz saçma olacak.

“Unutulmuş Düşler Mağarası” oldukça kaliteli bir belgesel.

O yüzden gerçeklik den uzak olmayan bir mağara filmi izlemek istiyorsanız tam size göre. Ama korku ve gerilim arayan biriyseniz uzak durmanızda fayda var oldukça sıkılacaksınız.

World’s Biggest Cave / Dünyanın En Büyük Mağarası

Buna da film demeyeceğim çünkü bu da bir belgesel.

National Geographic tarafından çekilen bu filmde. İçerik olarak 1991 yılında Vietnam’da keşfedilen Hang Son Doon Mağarasından bahsetmekte. Bahsedilmesinin en önemli nedeni ise dünyanın en büyük mağarası olmasıdır. Dikkat edin “en derin” ya da “en uzun” dememiş, çünkü onlar farklı mağaralar.

Jumartesi olarak iyi seyirler dileriz….

takip etmeyi unutmayın…

Mağara Filmleri yazısı ilk önce Jumartesi üzerinde ortaya çıktı.