Bana Volkan Güven’in paylaştığı, CAMP’in kendi sitesinde paylaştığı bu deneyin özetini açık ve anlaşılır bir şekilde sizlerle paylaşmak istedim. Umarım keyifle okursunuz.

Yüksekte çalışan herkesin bilmesi gereken kritik bir konu var: Askıda Kalma Sendromu (Suspension Trauma).

Kaynak: C.A.M.P. – SOSPESI Project Report (2012, 2015), University of Milan Bicocca.

Özellikle iple erişim teknisyenleri, arboristler, kurtarma ekipleri ve mağaracılar için bu konu hayati önem taşıyor. Bu alanda yapılan en kapsamlı bilimsel çalışmalardan biri ise C.A.M.P. ile University of Milan Bicocca iş birliğiyle yürütülen SOSPESI Projesi oldu.

Başlamadan söylemek istiyorum proje o kadar yeni değil. 1. araştırma 2012 yılında ve ikinci araştırma 2015 yılında yapıldı, proje en son 2019 da uluslararası tıbbi geçerlilik kazandı.

Bu yazıda, SOSPESI projesinin sonuçlarını sade, anlaşılır ve sahaya yönelik bir bakış açısıyla özetliyorum.

Askıda Kalma Sendromu Nedir?

Askıda kalma sendromu, kişinin hareketsiz şekilde dikey pozisyonda emniyet kemerinde asılı kalması sonucu ortaya çıkan fizyolojik bir durumdur.

Bunun temel nedeni:

• Kanın alt ekstremitelerde, pelvis ve karın bölgesinde birikmesi
• Kalbe dönen venöz kanın azalması
• Kalp debisinin düşmesi
• Beyin, kalp ve hayati organlara oksijenin azalması

Bu tabloya ortostatik intolerans denir.

SOSPESI projesinde yapılan testlere göre:

• Ortalama askıda kalma süresi: 29 dakika
• Katılımcıların %10’u senkop (bayılma) yaşadı
• Müdahale edilmezse durum çoklu organ hipoksisine ve ölüme yol açabiliyor

Bu çok net bir mesaj veriyor:

👉 Askıda kalmak, düşmeden bile ölümcül olabilir.

Emniyet Kemeri Bacak Kolonları Suçlu mu?

Projede NIRS (Near Infrared Spectroscopy) yöntemiyle kas ve beyin oksijenlenmesi ölçüldü.

Çarpıcı sonuç:

Bacak kolonları venöz dönüşü  ( Yanlış)

Asıl sorun: Hareketsiz ve dikey pozisyon. (Doğru)

Yani problem kemerin sıkması değil; hareketsiz askıda kalma pozisyonu.

Ancak…

Konfor faktörü çok kritik. Rahatsızlık, ağrı ve baskı; bayılma sürecini hızlandırabiliyor.

SOSPESI 2: Hangi Kemer Daha Güvenli?

İkinci fazda farklı kemer modelleri karşılaştırıldı:

• Golden Top Evo Alu (GTE)

• Access SIT + GT Chest (ACC)

• Abbreviated Pro (Kasık, dorsal, lomber ve latero-servikal seviyelerde konforu artıran ve askı pozisyonunu aktiviteden dinlenmeye ayarlama imkanı sunan kayış prototipi.)

Sonuçlar:

• PRO modelinde ortalama askıda kalma süresi 53 dakika
• GTE: 46 dakika
• ACC: 45 dakika
• PRO modelinde kalp atım hızı daha düşük → daha az kardiyovasküler stres

Konforun kritik olduğu bölgeler:

• İnguinal (kasık) → Geniş ve dolgulu bacak kolonları
• Lomber (bel) → Destekli yapı
• Dorsal (sırt/omuz) → Solunumu kısıtlamayan tasarım
• Latero-servikal (boyun yanları) → Karotis damarlarına baskı yapmamalı

Bu veriler doğrultusunda geliştirilen yeni GT serisi kemerlerde:

• Bacak kolon bağlantıları yeniden tasarlandı
• Bel kemeri yapısı değiştirildi
• Göğüs ped formu karotis baskısını azaltacak şekilde güncellendi

Yani bu proje sadece akademik değil, doğrudan ürün tasarımına yansıdı.

Kurtarma Konusunda En Önemli Mesaj

Bilimsel sonuç çok net:

⚠️ Askıda kalma durumunda öncelik hızlı iniştir.

• Bilinç kaybı varsa kemerle uzun süre işlem yapmaya çalışmak zaman kaybettirebilir.
• Kişi hızla yere indirilmeli.
• Yatay pozisyona alınmalı.
• Bacaklar hafif yukarı kaldırılmalı.

Planlı ve eğitimli kurtarma, hayat kurtarır.

Sahadaki Çalışanlar İçin Çıkarımlar

Bu proje bize şunları söylüyor:

1. Emniyet kemeri sadece bir ekipman değil, çalışma alanıdır.
2. Konfor = güvenliktir.
3. Uzun yıllar biriken askıda kalma saatleri kalıcı sağlık sorunlarına yol açabilir.
4. Her ekip mutlaka hızlı kurtarma planına sahip olmalıdır.
5. Kemer seçimi sadece hareket kabiliyeti değil, senkop ihtimali düşünülerek yapılmalıdır.

Sonuç

SOSPESI projesi, askıda kalma sendromunun teorik değil, gerçek ve ölçülebilir bir risk olduğunu bilimsel olarak ortaya koydu.

İple erişim, ağaç işleri veya yüksekte çalışma yapıyorsanız:

• Kemer seçiminizi bilinçli yapın
• Konforu hafife almayın
• Kurtarma planınızı test edin
• Ekibinizi bilinçlendirin

Unutmayın:

Düşmemek kadar, askıda kalmamak da hayati öneme sahiptir.

Yazının orjinali için lütfen aşağıdaki linke bakın:

https://www.camp.it/d/us/us/work/content/2493

Askıda Kalma Sendromu SOSPESI Projesi Bilimsel Sonuçları yazısı ilk önce Jumartesi üzerinde ortaya çıktı.

GIANT ile beraber yeni ürün tanıtım yazılarımda, tek tek standartları açıklamak ya da kullanım kılavuzunda yazanları tekrar hatırlatmak gibi eylemlerde bulunmayıp, sadece kendi kullanım deneyimimden bahsetmek istiyorum. Daha önceki deneyimlerime göre zaten merak eden kişiler standartları ve kullanım kılavuzunu okuyup edip bu yazıya geliyorlar. Merak etmeyip okumayan bu sitedeki o kısmı geçerek istediğini alıp çıkıyor.

CAMP Giant iniş ekipmanını ilk elinize aldığınızda hissedeceğiniz şey sağlamlık olacak. Petzl’ın giderek artan hafif ve zarif tasarımları bizi metal malzeme gerçekliğinden biraz uzaklaştırmış. Daha sonra tekrar Rig veya I’D S kullanmaya başladığınızda oyuncak gibi geliyor.

Yine iki şekilde iyi bulduğum ve kötü bulduğum özellikleri sırayla anlatacağım.

İyi özellikleri:

• Camp Giant sağlamlığından hiç şüphe duymayacağınız bir ekipman ve ANSI standartlarını alarak güvenilirliği artırmış.

• Rig ve I’D’de olduğu gibi ip içinden kıvrımlı bir şekilde çıkmıyor. Direk “U” şeklinde ip yuvası bulunmakta. Bu da 3:1, 4:1, 5:1 gibi makaralı sistemlerde kullandığınızda size avantaj olarak geri geliyor.

• Kilit sistemi iki taraflı, eğer sonuna kadar kolu iniş yönünde çevirirseniz cihaz kendini kilitliyor (STOP yönü). Yine kilit tarafına doğru yavaş yavaş aşamalı bir şekilde yavaşlatabiliyorsunuz (Full-Lock Yönü).
• 210 kilo güvenli çekeri ve 11,5 mm ipe kadar kullanılabilmesi ile kurtarma operasyonlarında kullanabileceğiniz bir cihaz haline gelmiş. Gerekli bütün kurtarma standartları da mevcut.

Kötü özellikleri:

• Camp Giant bir çok iniş aletine kıyasla uzun bir ürün bu durum en başta Göğüs jumarından çıkıp boşunu aldığınız durumda sıkıntı yaratıyor. Hem de çıkış ekipmanı olarak kullandığınızda sizi çileden çıkarabiliyor.
• İniş kolu kontrol hassasiyeti RIG ve I’D de olduğu gibi kolay kontrol edilememekte. Standart bir iniş hızında olduğu için diğer iniş ekipmanları kadar kolay kontrol edilemiyor.
• Kapağını açıp kapatmak oldukça zor. Üzerinde yük yokken bile kapak tek elle zor açılıyor. Üzerinde yük varken tıpkı CT Sparrow iniş ekipmanında olduğu gibi biraz ipi boşlamak zorunda kalıyorsunuz.

• Camp-Lock ismini verdiği Anti-Panik sitemi var. En üst kısımda giren ve çıkan ip kısmının tam ortasında bulunmakta. Fakat hiç kullanışlı görünmüyor. Çünkü Anti-Panik sistemler iniş kolunda olduğunda bile tartışmalı sistemlerdi. Camp Giant’daki bu sistem panik anında ilk başvuracağınız yer değil.

• Sürtünmek için ekstra sağlam yapılmış sürtünme bölümü oldukça sağlam. Fakat ip genellikle yanında daha dayanıksız olan levha kısmına sürtüyor. Muhtemelen levha kısmı eridiğinde sivri bir bıçaktan farkı kalmayacak.

• Arkasında bulunan iniş kilit ve fren yönünü gösteren yazılar oldukça çabuk siliniyor. Diğer iniş ekipmanlarına göre; ters yönde iniş yapan bu kolun üzerindeki yazıların silinmiş olması size heyecanlı anlar yaşatabilir.

Kısaca söyleyecek olursak. CAMP Giant daha çok makara sistemlerinde veya manevrasız kurtarma planlarında uygun bir ürün. Tabi Petzl Maestro ya da CMC Clutch sahibi değilseniz.

CAMP GIANT İniş Ekipmanı (Kullanıcı Yorumu) yazısı ilk önce Jumartesi üzerinde ortaya çıktı.

Yaklaşık sekiz aydır gerek soğuk kış şartlarında gerek sıcak yaz şartlarında oldukça aktif bir şekilde kullandım.

Öncelikle üretici firmanın bize verdiği bilgileri yorumlayarak başlayalım:

1. İlk maddede üretici firma bizlere Turbo göğüs jumarının tekerlekleri sayesinde aşınmanın/yıpranmanın azalacağını ve daha kolay jumarlama sağlayacağını söylemekte. Fakat jumarlama konusunda daha akıcı olduğu gerçek değil. Petzl Croll Large model göğüs jumarı çok daha rahat akış sağlamakta, yıpranma konusunda tekerler tabiki daha az yıpranmakta ama dişliler levhadan daha çabuk eskidiği için bunun da çok bir önemi yok. Tekerlerin bize rahatlık sağladığı tek pozisyon ipin göğüs jumarımıza 90 derece açıyla geldiği durumlar. Sekiz ay kullanımda sadece ip ile bir şeyler çekerken işime yarayan bir özellik oldu. Diğer göğüs jumarlarında levha eğimli olduğu için böyle bir şey mümkün değil. Yine bu küçük göğüs jumarı bazen el jumarınızda bulunan cowstail bağlantı karabinasının içine girerek size ip üzerinde sinir bozucu şakalar yapabiliyor.

2. Burada Turbo göğüs jumarının rahatlıkla değişebildiği söyleniyor. Bu doğru, alt kısımda üçgen delta üst kısımdada dik tutmak için klipsli perlon bulunmakta. Fakat yukarıdaki dik tutma perlonunun payı oldukça fazla ve jumarlama sırasında ipiniz ile göğüs jumarınız arasına girebiliyor. Kaptırıp jumarladığınız zamanlarda bazen göğüs jumarınıza oturamadığınızı fark ediyorsunuz, oldukça rahatsız edici.

3. Kendi patenti ile aldığı STS tokalardan bahsetmiş, bunun hakkında kötü hiç bir şey yok. Oldukça başarılı bir sistem olmuş. İlk başlarda alışma süreci uzun oluyor ama sonradan tek elinizle rahatça açabiliyor ve kapatabiliyorsunuz.

5 tane alüminyum alaşımlı bağlantı halkası olduğunu söylemiş.

4. 1 adet karın süspansiyonu. Bu halka konumu ipe girene kadar düzgün görünmekte fakat Petzl kemerlere göre daha yukarıda. Bu durum ip üzerinde yükselirken biraz daha kısa adımlar attığınız anlamına gelmekte.

5. 2 tane yanlarda konumlanma halkası. Bunun için söyleyecek bir şey yok normal konumlanma halkası hatta diğer kemerlere kıyasla daha geniş denebilir.

6. 1 adet düşüş durdurucu göğüs halkası.

7. Yine düşüş durdurucu için 1 dorsal halka.

8.

Arka kısımda perlondan yapılmış bir konumlanma halkası daha var. Açıkcası bunu konumlanmak için hiç kullanmadım ve konforlu olacağını da düşünüyorum. Çok sık kullanmadığım ekipmanları asmak için güzel bir halka olmuş. Aynı zamanda oturak taşımak için ideal olur.

9. Bağlantı halkalarını konumlandırmak için ayarlama tokasından bahsetmiş. Bu toka diğer tokalara göre oldukça sıkı. Sırt kısımdaki için yardım almadan tek elinizle kendiniz ayarlamanız oldukça zor. Biraz daha rahat ayarlanabilir bir sistem düşünülebilirmiş.

10. Kemerin bel desteğinden bahsetmekte. Bu yeni dolgu açıkcası kötü değil. Yazın çok fazla terletmiyor ve çok fazla sürtünme yaratmıyor. Hareketinizi kısıtlamayan başarılı bir sırt desteği olmuş.

11. Bacak kısmındaki dolgu da kötü değil. Ama bu kısımda rahatsız eden; üst kısımların fazla sert ve yukarda olması sebebiyle bacak arasını biraz sıkıştırması.

12. 10. maddede söylediğimiz bel desteği daha destekli olduğunu söylemiş bunu açıklamıştık zaten.

13. Arkadaki dokuma kısmının daha rahat olması için olduğunu söylemişler. Bu konuda diğer kemerlere kıyasla konforlu olduğunu veya daha az konforlu olduğunu söyleyemeyeceğiz.

14. Polyester kayış dokumasınının geniş olmasından bahsetmiş. Uzun kullanımda herhangi bir deformasyon yok.

15. Aynı şekilde polyester bacak dokumasınında deformasyonu konusunda bir sıkıntı yok.

16. Yeni dokumada yeni camp malzeme karabinası asmak için yerler olduğunu söylemiş. Malzeme taşıma karabinası kullanmadığım için yorum yapmayacağım.

17. İki büyük yan taşıma halkasını söylemiş. Aslında büyük olması çok daha kötü olmuş. Bu halkalar biraz arkada kalmış erişmek ve malzemeyi görmek zor. Büyük halka olduğu için aşağıya doğru yük binmiş olduğunda üçgen olarak bütün malzemeler üst üste biniyor. Bundan dolayı konumlanma halkalarına malzeme asmak zorunda kalıyorsunuz. Malzeme taşıma halkası oldukça başarısız.

Genel olarak çoğu yorumu bitirdik. Kendi gözüme çarpan diğer problemlerden bahsetmem gerekirse:

1.

Rengi ilk geldiğinde çok canlı bir kırmızıydı. Çok kısa süreçte bu canlılığını yitirdi ve oldukça çirkin görünmeye başladı. Soluk kırmızı bir kemer çalışma anında ne renk giyerseniz giyin oldukça eski ve yıpranmış görünüyor.

2.Üst kısmın perlonu göğüs bağlantı halkasında devamlı kıvrılıyor. Bu sebepten hem rahatsız edici hem de malzeme oldukça hızlı deforme oluyor.

Sonuç olarak Camp Turbo GT bir iple erişim kemeri için başarısız bir ürün.

Genelde Petzl kullanıldığı için onunla kıyasladık ama Camp Turbo GT’yi Petzl, CMC ve Yates GEAR kemerlerle kıyaslamak biraz mantıksız, buradaki markaların sınıfı içerisinde bir ürün değil. Kısaca söyleyecek olursak Kaya Safety ve Singing Rock kemerleri ile kıyaslamasını yapabiliriz. Güzel özelliği hafif olması ve perlon sıkıştırmak için kullanılan lastik omuz halkasının çok deforme olup salmaması.

Grimp Day ve benzeri yarışmalarda başarılı olan iple erişim teknisyenlerinin, üzerinde bu kemer olmadığını görebilirsiniz.

Camp GT TURBO Tam Koşum Emniyet Kemeri (Kullanıcı Yorumu) yazısı ilk önce Jumartesi üzerinde ortaya çıktı.