SOSPESI Projesi ile Bilimsel Gerçekler ve Yeni Nesil Emniyet Kemeri Tasarımları
Bana Volkan Güven’in paylaştığı, CAMP’in kendi sitesinde paylaştığı bu deneyin özetini açık ve anlaşılır bir şekilde sizlerle paylaşmak istedim. Umarım keyifle okursunuz.
Yüksekte çalışan herkesin bilmesi gereken kritik bir konu var: Askıda Kalma Sendromu (Suspension Trauma).
Kaynak: C.A.M.P. – SOSPESI Project Report (2012, 2015), University of Milan Bicocca.
Özellikle iple erişim teknisyenleri, arboristler, kurtarma ekipleri ve mağaracılar için bu konu hayati önem taşıyor. Bu alanda yapılan en kapsamlı bilimsel çalışmalardan biri ise C.A.M.P. ile University of Milan Bicocca iş birliğiyle yürütülen SOSPESI Projesi oldu.
Başlamadan söylemek istiyorum proje o kadar yeni değil. 1. araştırma 2012 yılında ve ikinci araştırma 2015 yılında yapıldı, proje en son 2019 da uluslararası tıbbi geçerlilik kazandı.
Bu yazıda, SOSPESI projesinin sonuçlarını sade, anlaşılır ve sahaya yönelik bir bakış açısıyla özetliyorum.
Askıda Kalma Sendromu Nedir?
Askıda kalma sendromu, kişinin hareketsiz şekilde dikey pozisyonda emniyet kemerinde asılı kalması sonucu ortaya çıkan fizyolojik bir durumdur.
Bunun temel nedeni:
- Kanın alt ekstremitelerde, pelvis ve karın bölgesinde birikmesi
- Kalbe dönen venöz kanın azalması
- Kalp debisinin düşmesi
- Beyin, kalp ve hayati organlara oksijenin azalması
Bu tabloya ortostatik intolerans denir.
SOSPESI projesinde yapılan testlere göre:
- Ortalama askıda kalma süresi: 29 dakika
- Katılımcıların %10’u senkop (bayılma) yaşadı
- Müdahale edilmezse durum çoklu organ hipoksisine ve ölüme yol açabiliyor
Bu çok net bir mesaj veriyor:
👉 Askıda kalmak, düşmeden bile ölümcül olabilir.
Emniyet Kemeri Bacak Kolonları Suçlu mu?
Projede NIRS (Near Infrared Spectroscopy) yöntemiyle kas ve beyin oksijenlenmesi ölçüldü.
Çarpıcı sonuç:
Bacak kolonları venöz dönüşü ( Yanlış)
Asıl sorun: Hareketsiz ve dikey pozisyon. (Doğru)
Yani problem kemerin sıkması değil; hareketsiz askıda kalma pozisyonu.
Ancak…
Konfor faktörü çok kritik. Rahatsızlık, ağrı ve baskı; bayılma sürecini hızlandırabiliyor.
SOSPESI 2: Hangi Kemer Daha Güvenli?
İkinci fazda farklı kemer modelleri karşılaştırıldı:
- Golden Top Evo Alu (GTE)
- Access SIT + GT Chest (ACC)
- Abbreviated Pro (Kasık, dorsal, lomber ve latero-servikal seviyelerde konforu artıran ve askı pozisyonunu aktiviteden dinlenmeye ayarlama imkanı sunan kayış prototipi.)
Sonuçlar:
- PRO modelinde ortalama askıda kalma süresi 53 dakika
- GTE: 46 dakika
- ACC: 45 dakika
- PRO modelinde kalp atım hızı daha düşük → daha az kardiyovasküler stres
Konforun kritik olduğu bölgeler:
- İnguinal (kasık) → Geniş ve dolgulu bacak kolonları
- Lomber (bel) → Destekli yapı
- Dorsal (sırt/omuz) → Solunumu kısıtlamayan tasarım
- Latero-servikal (boyun yanları) → Karotis damarlarına baskı yapmamalı
Bu veriler doğrultusunda geliştirilen yeni GT serisi kemerlerde:
- Bacak kolon bağlantıları yeniden tasarlandı
- Bel kemeri yapısı değiştirildi
- Göğüs ped formu karotis baskısını azaltacak şekilde güncellendi
Yani bu proje sadece akademik değil, doğrudan ürün tasarımına yansıdı.
Kurtarma Konusunda En Önemli Mesaj
Bilimsel sonuç çok net:
⚠️ Askıda kalma durumunda öncelik hızlı iniştir.
- Bilinç kaybı varsa kemerle uzun süre işlem yapmaya çalışmak zaman kaybettirebilir.
- Kişi hızla yere indirilmeli.
- Yatay pozisyona alınmalı.
- Bacaklar hafif yukarı kaldırılmalı.
Planlı ve eğitimli kurtarma, hayat kurtarır.
Sahadaki Çalışanlar İçin Çıkarımlar
Bu proje bize şunları söylüyor:
- Emniyet kemeri sadece bir ekipman değil, çalışma alanıdır.
- Konfor = güvenliktir.
- Uzun yıllar biriken askıda kalma saatleri kalıcı sağlık sorunlarına yol açabilir.
- Her ekip mutlaka hızlı kurtarma planına sahip olmalıdır.
- Kemer seçimi sadece hareket kabiliyeti değil, senkop ihtimali düşünülerek yapılmalıdır.
Sonuç
SOSPESI projesi, askıda kalma sendromunun teorik değil, gerçek ve ölçülebilir bir risk olduğunu bilimsel olarak ortaya koydu.
İple erişim, ağaç işleri veya yüksekte çalışma yapıyorsanız:
- Kemer seçiminizi bilinçli yapın
- Konforu hafife almayın
- Kurtarma planınızı test edin
- Ekibinizi bilinçlendirin
Unutmayın:
Düşmemek kadar, askıda kalmamak da hayati öneme sahiptir.
Yazının orjinali için lütfen aşağıdaki linke bakın: